Бұл мақалада тұрмыстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендерді қолдау мәселелері қарастырылады, мұнда қауіпсіз баспана, құқықтық және әлеуметтік-психологиялық қолдау, кеңес беру және оңалту бағдарламаларын ұсынатын кризистік орталықтар басты рөл атқарады. Зерттеу АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Австралия, Швеция және ТМД елдеріндегі (Ресей, Қазақстан, Беларусь, Украина) тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарына арналған кризистік орталықтарының тәсілдерін салыстырмалы талдау болып табылады. Зерттеу жұмыстың негізгі бағыттарын, әлеуметтік қызметкерлердің кәсіби құндылықтарын және бірегей тәсілдерді көрсетеді. АҚШ пен Ресейде баспана мен құқықтық қолдауға баса назар аударылады, Канадада көпсалалы тәсіл қолданылады, Ұлыбританияда -ұзақ мерзімді оңалту, Австралияда- білім беру бағдарламалары, Швецияда-әлеуметтік әділеттілік. Қазақстанда, Беларусь және Украинада психологиялық қолдау мен құқықтық көмек маңызды. Барлық елдердегі негізгі кәсіби құндылықтар- эмпатия, құпиялылық және құзыреттілік. Оның ішінде, көпсалалы ынтымақтастық пен әлеуметтік әділеттілікке ерекше назар аударылады. Тәсілдердің әртүрлілігі мәдени және әлеуметтік контексттерді көрсетеді және тәжірибе алмасу ұлттық қолдау жүйелерін жақсартуға көмектеседі. Осылайша, зерттеу кризис орталықтарының жұмысын жақсарту үшін халықаралық тәжірибелерді ұлттық жағдайларға бейімдеудің маңыздылығын көрсетеді. Елдер арасындағы ынтымақтастық қауіпсіз жағдайлар жасауға және тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарының әл-ауқатын жақсартуға ықпал етуі мүмкін.

10.48081/SDWR7645

2025

Выпуск 4

В эпоху цифровизации образования возрастает интерес к использованию многоагентных систем (МАС) как эффективного инструмента создания адаптивных и интеллектуальных обучающих сред. Настоящая работа представляет собой систематический анализ 253 научных публикаций, посвящённых применению МАС в образовательных контекстах за период 2005–2025 гг. Анализ выполнен с использованием методологии PRISMA и охватывает ключевые архитектурные и поведенческие модели агентов, педагогические задачи, а также основные вызовы и тенденции. Результаты показывают преобладание иерархических и гибридных архитектур, широкое использование BDI-моделей агентов, а также доминирование таких задач, как интеллектуальный тьюторинг, персонализация и поддержка совместного обучения. Работа выявляет устойчивый рост интереса к теме, особенно в последние годы, на фоне развития технологий искусственного интеллекта. Обсуждаются основные барьеры на пути массового внедрения МАС, включая высокую стоимость разработки, необходимость построения точной модели обучающегося и недостаток лонгитюдных исследований. В качестве перспективных направлений выделены интеграция с глубоким обучением, объяснимым ИИ, аффективными вычислениями и создание инструментов для преподавателей без навыков программирования. Результаты могут быть полезны для исследователей, разработчиков и практиков в области цифрового образования.

10.48081/OGXO3908

2025

Выпуск 4

Статья посвящена проблеме формирования экологической грамотности студентов высших учебных заведений в условиях современных глобальных вызовов устойчивого развития. Объектом исследования является процесс экологического образования в системе высшей школы, а предметом педагогические условия, способствующие развитию у студентов критического мышления, исследовательских умений и готовности к экологически ответственному поведению. На первом этапе исследования проведён анализ традиционных подходов к экологическому обучению, которые в значительной степени ориентированы на передачу знаний, но не обеспечивают целостного формирования ценностных и поведенческих компонентов экологической культуры. На втором этапе была апробирована интегрированная модель TPACK (Technological Pedagogical Content Knowledge), объединяющая предметное содержание, педагогические методы и цифровые технологии. Использование симуляций, интерактивных карт, VR и AR, а также проектных методов обучения продемонстрировало значительное повышение уровня экологической грамотности студентов, включая углубление теоретических знаний, рост исследовательской активности, развитие личной мотивации и ориентации на практическое применение полученных знаний. В результате доказана эффективность TPACK в формировании устойчивых компетенций студентов для решения задач экологии и химической экологии, а также обоснован высокий потенциал её масштабирования в образовательных программах вузов и курсах повышения квалификации преподавателей. Сделан вывод о том, что внедрение данной модели открывает возможности для системного развития экологической культуры студентов и способствует формированию образовательной парадигмы, ориентированной на подготовку будущих специалистов, сочетающих высокий уровень цифровых компетенций и экологическую ответственность.

10.48081/QMKZ7642

2025

Выпуск 4

Бұл мақалада болашақ мектепке дейінгі ұйым педагогтерінің цифрлық орта жағдайында эмоционалдық тұрақтылығын зерттеген ғалымдардың еңбектеріне талдау жасай отырып, эмоционалды тұрақтылық критерийлерін тұжырымдайды. Эмоционалды тұрақтылық педагогтің кәсіби тұрақтылығын қалыптастырудың негізгі бөлігі ретінде қарастырылады, бұл білім беру процесінің басқа қатысушыларының эмоционалды жағдайын және өзіндік эмоционалды күйін бақылауға, түрлі қиын жағдайларда өнімділіктің жоғары деңгейінде кәсіби қызметті жүзеге асыруға, педагогтің стресс факторларының әсерінен кейін де жайлы эмоционалды күйді сақтау қабілетін реттеуге көмектеседі. Мектепке дейінгі білім беру мекемесінде білім беру процесін ұйымдастыруда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану қазіргі мектепке дейінгі білім берудің өзекті мәселесі болып табылады. Сондықтан да әрбір педагогтің цифрлық құралдарды таңдай алуы және пайдалана білуі маңызды. Бұл өз кезегінде педагогтің стресс факторларын жоғарылататыны анықталған. Мақалада болашақ мектепке дейінгі ұйым педагогтеріне жүргізілген авторлық сауалнаманың нәтижелері берілген. Саулнама нәтижесі бойынша цифрлық орта жағдайында эмоционалды тұрақтылықты дамытудың жолдары мен әдістері ұсынылып, оларға сипаттама берілген. Бұл ұсыныстар болашақ педагогтерге эмоционалды тұрақтылықты дамытуға ғана емес, сонымен қатар балалар үшін үйлесімді және өнімді білім беру ортасын құруға көмектеседі.

10.48081/CPNT6834

2025

Выпуск 4

Research on this topic is relevant due to the increasing need for practical skills that enhance the competitiveness of graduates, the development of technology and the need to solve real problems. The purpose of the work is to evaluate the effectiveness of a practice-oriented approach to teaching Python programming in universities in order to optimize curricula and increase students' readiness to meet the requirements of modern industry. Among the applied methods, analytical, experimental, comparative, modeling, classification, statistical and others can be distinguished. The study noted a significant improvement in academic performance, an increase in interest in the subject and the development of practical skills, which confirms the importance of a practice-oriented approach in university education. The results of the work indicate a significant improvement in the quality of education, high student satisfaction, increased interest in the subject and increased practical skills, which together emphasizes the success and effectiveness of this educational approach. The work focuses not only on improving the educational process, but also on its positive impact on students' readiness for a career in the field of programming. The results of the study also emphasize the importance of courses based on practical training in Python programming for the formation of both technical skills and the ability to creatively solve problems. Improving student academic performance and satisfaction confirms the effectiveness and prospects of this approach. Thus, the study provides an in-depth analysis of practical benefits and successful outcomes, supporting the implementation of practice-oriented learning in curricula. The practical value of the work lies in the development and implementation of an effective educational approach based on practical training in Python programming, which provides students with real software development skills, increases their competitiveness in the labor market and contributes to successful adaptation in the information technology industry.

10.48081/TVPC7121

2025

Выпуск 4

Training of qualified engineers is an important direction for any country today. The place the state occupies in the world community according to the research results is determined, first, by the intellectual potential, and high level of competencies of specialists who have received engineering education. The importance of achieving conformity of the content and quality of engineering professional education to the ever-increasing requirements of the modern economy is an urgent issue. This can be achieved by developing quality educational programs that consider the peculiarities of different sectors of the economy and the needs of regions for highly qualified personnel. In conditions of acute shortage of qualified engineering and technical personnel in the field of construction, operation, and modernization of engineering systems, a high percentage of deterioration of housing stock and engineering systems of its provision, the search for ways to solve this problem is relevant for future bachelors in the direction of training “Civil Engineering”. This article presents a model of the formation of professional competencies in the study of disciplines in the specialty “Civil Engineering”. The model includes theoretical and practical components that are aimed at developing key skills necessary for effective work in the construction industry. Special attention is paid to integrating knowledge and skills through learning methods.

10.48081/YBXE7574

2025

Выпуск 4

The article discusses the application of STEM (science, technology, engineering, and mathematics) methods to study the thermal effect of chemical reactions (exo- and endothermic) in the 8th grade. The relevance of the study is due to the low level of knowledge of students in this area and the growing need for STEM specialists. The article analyzes existing studies and publications confirming the effectiveness of the STEM approach in the educational process. The materials and methods used to integrate STEM technologies into chemistry teaching are described, including modern textbooks, electronic resources, and laboratory tools. The results of the study show that the use of STEM methods contributes to increasing students' interest in the subject, improving their academic results, and developing critical thinking skills. This work emphasizes the importance of innovative approaches in chemistry education and suggests effective ways to further develop students' STEM literacy, understanding, and practical application of knowledge in real-world scenarios.

10.48081/FEPC9412

2025

Выпуск 4

The article concentrates on identifying the role of web-quest project activities in the formation of foreign language communicative competence, finding out how web-quest and other digital resources contribute to the extending of students’ vocabulary, the assimilation of speech skills and abilities in another language, and contribute to the development of students’ creative and socio-cultural activities. In this regard, the purpose of the article is to study the role of the web-quest project activities in the formation of students’ foreign language communicative competence. To achieve the goal, the experimental work was carried out, during which the level of students’ foreign language communicative competence was diagnosed, creative activities to prepare the students to the web quest project were carried out, the results were summarized, problem-based and competency-based methods were used.In the course of the study, the following results were obtained: the effectiveness of the web-quest project activities in increasing the level of foreign language communicative competence was established; the possibility to enrich students’ vocabulary through the use of interactive platforms (Quizlet, Kahoot, etc.) has been proved; the possibilities of using digital resources in the process of developing speech skills (monologue messages, participation in dialogue, listening, etc., with the help of Zunal.com sites, Zunal-web are shown. The scientific novelty of the research lies in the description of the methodology for the use of digital web-quest resources in the process of forming students’ foreign language communicative competence.

10.48081/TZYG5055

2025

Выпуск 4

Бұл мақалада болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің рухани мәдениетінің аксиологиялық негіздері Қазақстанның көпмәдениетті білім беру ортасы контексінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты - болашақ мұғалімдердің рухани мәдениетінің құндылық негіздерін анықтау және олардың оқушылардың кәсіби өзін-өзі анықтауында және мәдени және әлеуметтік қатысуында қалай көрінетінін бағалау. Зерттеудің эмпирикалық бөлігі Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті мен Қазақ ұлттық әйелдер педагогикалық университетінің педагогикалық мамандықтары бойынша оқитын 200 екінші-төртінші курс студенттерінің сауалнамасына негізделген. Талдау негізгі құндылық бағдарларына (гуманизм, төзімділік, мәдени сезімталдық, патриотизм, жауапкершілік және инновация), мәдени әртүрлілікке деген көзқарастарға, мәдени және ерікті бастамаларға қатысуға және әлеуметтік жауапкершілік деңгейіне бағытталған. Алынған деректер жауапкершілік пен инновацияның көрсеткіштері жеткіліксіз көрсетілген гуманистік және толерантты көзқарастардың басым екенін көрсетеді, сондай-ақ құндылық бағдарлары, мәдени және әлеуметтік қатысу және әлеуметтік жауапкершілікті өзін-өзі бағалау арасындағы байланысты көрсетеді. Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің рухани мәдениетінің аксиологиялық өзегінің құрылымы туралы қорытындылар тұжырымдалған және қазіргі заманғы білім беру қиындықтарын ескере отырып, құндылыққа бағытталған тәсілге негізделген педагогикалық оқыту бағдарламаларын жетілдіру бағыттары көрсетілген.

10.48081/WSBO1222

2025

Выпуск 4

This study aims to examine Foreign Language Classroom Anxiety (FLCA) and Willingness to Communicate (WTC) among Kazakhstani undergraduate EFL learners majoring in English, taking into account their self-rated English proficiency. Both FLCA and WTC are crucial affective factors that influence the effectiveness of foreign language acquisition. Although English is widely regarded as a global language and many students choose it as a pathway toward their future careers, relatively few studies have focused on these phenomena among English majors in Kazakhstan. To address this gap, the study employed a mixed-methods approach, including questionnaires administered to 72 participants and semi-structured interviews with 11 individuals. Quantitative analyses revealed significant negative correlations between FLCA and WTC (r = –.533, p < .01) as well as between FLCA and proficiency (r = –.477, p < .01). Qualitative thematic analysis identified five key sources of anxiety: communication apprehension, fear of negative evaluation, test anxiety, fear of public speaking, and the negative emotional influence of teachers. These findings have important theoretical and pedagogical implications. Theoretically, the study contributes to the broader understanding of affective variables in second language acquisition (SLA) by providing empirical evidence on how FLCA and WTC interact within the Kazakhstani EFL context. Practically, the findings suggest that supportive teaching environments can help alleviate anxiety and enhance learners’ willingness to communicate and underscores the importance of addressing FLCA through positive classroom dynamics and targeted interventions. Future research should consider additional factors, such as motivation, cultural factors, and out-of-classroom experiences in relation to foreign language classroom anxiety (FLCA) and willingness to communicate (WTC). Investigating these factors in other contexts, such as among learners of Kazakh and Russian, and speakers of minority languages in Kazakhstan, could provide valuable insights.

10.48081/RUPP7587

2025

Выпуск 4