ДАМЫТУШЫ ОЙЫНДАР МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАНЫҢ ЗИЯТКЕРЛІК-ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУДЫҢ ҚҰРАЛЫ
Аннотация
Шығармашыл тұлғаны тәрбиелеу қазіргі кездегі педагогикалық теория мен практиканың маңызды міндеттерінің бірі болып табылады. Өйткені келешек қоғамға өзінің зияткерлік қабілеті мен шығармашылық жетістіктерімен танылатын адамдар еліміздің қарқынды дамуы үшін аса қажет. Мақалада мектепке дейінгі педагогикадағы «зияткерлік» және «шығармашылық» ұғымдарының мектеп жасына дейінгі балалардың өзара әрекеттестік мәселелерін ашуда шешуші рөл атқаратындығына мән беріліп, аталмыш ұғымдардың сипаттамалары нақтыланған. Зияткерлік-шығармашылық қабілеттер өзінің барлық нақты формаларында көрінетіндігі: өнертапқыштық, ғылыми, әдеби, көркемдік және т.б. қарастырылған. Осыған сәйкес, зияткер дарынды тұлғаның шығармашылық қабілеті оның жеке тұлғасын тұтас сипаттайды және зияткерлік яғни (ойлаудың өзіндік ерекшелігі, икемділігі, бейімділігі, еркіндігі және тиімділігі, шығармашылық қиялдың деңгейі) арқылы ұсынылған компоненттер жүйесі болып табылатындығы, және олардың өзара әрекетіндегі тұлғалық (мотивациялық, эмоционалдық, ерікті, рефлексиялық және құндылық) сипаттамаларды дамытуға бағытталған іс-әрекеттерді жүзеге асыру ерекшеліктері көрсетілген. Нәтижесінде дамытушы ойындар кешенін ұтымды жүзеге асыруда педагог кез келген балалар іс-әрекетіндегі өз позициясының екіжақтылығын есте сақтай отырып, олардың қызығушылығы, шығармашылығы, эмоционалдық көңіл-күйі, балалардың бір-бірімен қарым-қатынасының сипаты, сондай-ақ ойын әрекеттерінің сәттілігі мен ойын нәтижесіне жетуіне көңіл бөлінген. Воспитание творческой личности выступает приоритетной задачей современной педагогической теории и практики. Государственный стандарт дошкольного образования нацелен на создание условий для всестороннего личностного развития, социализации личности дошкольника, раскрытия творческого потенциала, инициативности в совместной деятельности со сверстниками и взрослыми. В статье уточнен смысл понятий «интеллектуальный» и «творческий» в дошкольной педагогике и раскрыта их ведущая роль в рассмотрений проблем взаимодействия детей. Возможностью проявления интеллектуальных и творческих способностей в разнообразных конкретных формах: искусстве, науке, литературе и т.д. Интеллектуальные возможности обеспечиваются имеющимися знаниями, закрепляются способностями, стимулируются целенаправленностью. Важным условием творчества выступает наличие опыта, вызывающего эмоциональную окраску творческой деятельности. В развитии интеллектуального и творческого потенциала старших дошкольников необходимым условием являются выбор эффективных форм организации педагогического процесса развивающих игр. Соответственно, дается характеристика творческого потенциала одаренной личности через такие особенности мыслительной деятельности как гибкость, оригинальность, произвольность, эффективность и особый уровень творческого воображения определены виды деятельности направленные на развитие мотивационного, эмоционального, произвольного, рефлексивного, ценностного компонентов совместной деятельности детей. В качестве результата представлен опыт эффективной реализации педагогами комплекса развивающих игр, где педагог сохраняя свою позицию организатора и наблюдателя, умело уделяет внимания эмоциональному настрою участников, характеру их взаимодеиствия, творческой направленности деятельности, созданию соревновательного духа у участников. Education of a creative personality speaks priority task modern pedagogical theory and practices. State standard of preschooler education aims at creation conditions for a comprehensive personal development, socialization personalities of preschooler, disclo-sure creative potential, and initiative in joint activities with peers and adults. The article clarifies the meaning concepts of “intellectual” and “creative” in preschool pedagogy and revealed their leading role in considering the problems of interaction between chil-dren. The possibility of displaying intellectual and creative abilities in various specific forms: art, science, literature, etc. Intellectual abilities are provided with available knowledge, fixed by abilities, stimulated by purpose fullness. An important condition for creativity speaks experience, calling emotional coloration creative activities. In the devel-opment of the intellectual and creative potential of older preschoolers, a necessary condi-tion is the choice of effective forms of organizing the pedagogical process of educational games. Accordingly, given characteristic capacity of intellectually gifted personality through such peculiarities of mental activity as flexibility, originality, arbitrariness, effi-ciency. As the result, was presented experience implementation teachers complex of edu-cational games, where teacher keeping its position as organizer and observer, skillfully pays attention to the emotional mood of the participants, their character interactions, creative focus activities, creation of competitive spirit participants.
Автор
Г.К.Килыбаева ,
К.Ж. Атыманова
Р.К.Бекмагамбетова
DOI
https://doi.org/10.48081/BGQF1855
Ключевые слова
зияткерлік
шығармашылық мүмкіндік
зияткерлік-шығармашылық ойын
дамытушы ойын
конвергентті ойлау
дивергентті ойлау
интеллектуальный
творческий потенциал
интеллектуальные и творческие способности
развивающая игра
конвергентное мышление
дивергентное мышление
intellectual
creative potential
intellectual-creative game
intellectual and creative abilities
developing game
convergent thinking
divergent thinking
Год
2026
Номер
Выпуск 1