В статье рассматривается дидактическая конвергенция цифрового мониторинга в подготовку будущих специалистов физической культуры ориентированная на интенсификацию процедур диагностики образовательных результатов и становление компетентности профессионально-деятельностной готовности. Педагогический эксперимент проводился с сорока обучающимися, разделенными на группу стандартного контроля и группу исследовательского воздействия, на этапе восьминедельного мониторинга. В роли инструментов использовались интерактивные платформы Googl Forms для фиксации индикаторов когнитивных и деятельностных компетенций, электронные таблицы процентных показателей вычисления средних значений и достоверности данных. Результаты демонстрируют, что имплементация цифровых средств мониторинга стимулирует оперативную ретроспективную связь, повышает инициативность и когнитивную вовлеченность обучающихся, обеспечивает динамическую визуализированную траекторию усвоения информационного массива и содействует становлению регуляторных механизмов самоконтроля. В соответствии с зарегистрированными данными мониторинга показатели прогресса обучающихся в интервенционной группе увеличились на 11,6 % – 14,5 %, доля своевременно выполненных заданий возросла на 15 %. Реализованный корреляционный анализ выявил положительную взаимообусловленность показателей регулярности эксплуатации цифрового инструментария и уровнем дидактической результативности. В статье акцентируется прикладная ценность цифрово-дидактических процессов для повышения результативности дидактической траектории профессиогенеза специалистов физкультурного профиля, обосновывается целесообразность имплементации мониторинговых систем в институционное пространство вуза.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/205-222

2026

Выпуск 3

В статье рассматривается проблема педагогической оценки просветительской деятельности политических партий как важного фактора формирования гражданской культуры населения. Актуальность исследования обусловлена необходимостью перехода от стихийного политического информирования к системному неформальному образованию, а также отсутствием в научном дискурсе четких критериев разграничения истинного гражданского просвещения и электоральной пропаганды. Цель исследования – теоретически обосновать и разработать систему педагогических критериев оценки эффективности партийного просвещения. Методологическую основу составили системный и компетентностный подходы, методы теоретического анализа, педагогического мониторинга, экспертных оценок и эмпирического исследования (анкетирование). Раскрыт педагогический потенциал политических партий как субъектов неформального политического образования. Впервые предложена авторская система педагогических критериев и показателей оценки эффективности просветительской деятельности партий, включающая дидактические, воспитательные и организационно-педагогические параметры. Проведенное анкетирование населения позволило эмпирически зафиксировать текущий уровень сформированности когнитивного, ценностно-мотивационного и деятельностного компонентов гражданской культуры у респондентов, оценить реальное восприятие просветительских инициатив политических партий. Доказано, что применение разработанных критериев в связке с данными опроса позволяет объективно измерить степень влияния партийных образовательных проектов на уровень гражданской компетентности граждан. Разработанная система критериев и инструментарий опроса могут быть использованы самими политическими партиями для оптимизации просветительских практик, институтами гражданского общества для независимого мониторинга качества политического воспитания.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/269-289

2026

Выпуск 3

Одной из приоритетных задач отечественной системы образования является развитие исследовательской компетентности обучающихся путем организации научно-исследовательской деятельности. Овладение методологией научного исследования, а также наряду с этим приобретение практических исследовательских навыков обучающихся являются важными моментами профессионального и личностного становления. Развитие исследовательской деятельности способствует раскрытию интеллектуального и творческого потенциала обучающихся, формированию креативного мышления, научного мышления и способности к самостоятельному решению проблем и обоснованию новых знаний. Целью исследования является теоретический анализ понятия исследовательская компетентность, представленное различными учеными, методистами с разных точек зрения. В статье представлена интерпертация понятия «исследовательская компетентность», в формировании которой большую роль играет результаты процесса обучения, направленные на развитие способности обучающихся решать проблемные задания. Исследовательская деятельность способствует развитию творческого потенциала, а также в ходе построения модели исследования получению новых знаний и опыта. Диагностические исследования и моделирование результата исследования обозначают мысленно строить модели, предсказывать и предотвращать возможные ошибки и затруднения при проектировании, проведении и анализе результатов исследования. В статье раскрыто, что исследовательская деятельность является одним из ключевых моментов формирования и дальнейшего развития исследовательской компетентности обучающихся. Также представлено, что исследовательская деятельность способствует развитию комплекса исследовательских умений, необходимых для самостоятельного поиска, анализа и интерпретации научной информации. Важным моментом данной работы является комплексное рассмотрение содержания понятия «исследовательская компетентность», а также систематизация существующих подходов к его определению и характеристике основных компонентов. Структурная система представленного материала, отражающая особенности представленности понятия «исследовательская компетентность» в различных аспектах позволяет важность данного понятия при подготовке обучающихся. Представленный анализ трудов ученых, методистов и исследователей может быть широко использован при изучении других понятий образовательного процесса. Результаты исследования направлены на совершенствование идей в аспекте проблем формирования исследовательской компетентности. В исследовательской компетентности индивида интегрируются его познавательные и творчески-преобразующие способности. В самой природе исследовательской компетентности заложен потенциал профессионального саморазвития, профессиональной карьеры, причём исследовательская компетентность проявляется также в самоуверенности, самореализации, в постижении смысла исследовательской деятельности. По итогам теоретического и сравнительного анализа трудов отечественных и зарубежных учены, представлено авторское понятие «исследовательской компетентности».

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/290-308

2026

Выпуск 3

В статье рассматривается важность формирования функциональной грамотности у учащихся специализированных школах на уроках химии в контексте современных образовательных тенденций. В современных условиях образования, где важным аспектом является не только усвоение теоретических знаний, но и их применение в реальной жизни, задача заключается в оптимизации учебного процесса и снижении учебной нагрузки. В условиях стремительных изменений в образовательной системе важно не только передавать знания, но и развивать критическое мышление, навыки решения проблем и самостоятельной работы. Химия как предмет играет ключевую роль в формировании этих компетенций, способствуя обучению через практико-ориентированные задания, которые требуют анализа, экспериментов и интерпретации результатов. В исследовании анализируются результаты апробации разработанной адаптированной программы по химии в специализированной школе города Павлодара, где проводился эксперимент с учащимися 8-10 классов. Результаты эксперимента показали, что использование практико-ориентированных заданий способствует улучшению способности учеников применять химические знания для решения нестандартных задач. Также отмечено, что учащиеся, прошедшие обучение по инновационной методике, продемонстрировали более высокий уровень аналитических навыков и интереса к предмету. Выводы исследования подтверждают, что развитие функциональной грамотности на уроках химии является важным инструментом подготовки учащихся к жизни в обществе, где необходимы навыки применения знаний в реальных жизненных ситуациях.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/439-452

2026

Выпуск 3

Мақала жасанды интеллект технологиялары қарқынды дамып отырған қазіргі жағдайда жоғары оқу орны студенттерінің өзін-өзі дамыту құзыреттілігін қалыптастырудың педагогикалық шарттарын теориялық негіздеуге және олардың тиімділігін эмпирикалық тұрғыдан тексеруге арналған. Зерттеудің мақсаты – өзін-өзі реттейтін оқу (Self-Regulated Learning), метатаным және өзін-өзі анықтау теорияларының ғылыми қағидаларын жасанды интеллектке негізделген білім беру ортасының мүмкіндіктерімен кіріктіре отырып, студенттердің өзін-өзі дамыту құзыреттілігін қалыптастырудың педагогикалық шарттар кешенін айқындау және оның нәтижелілігін эксперименттік жолмен дәлелдеу. Зерттеу барысында теориялық талдау, ғылыми әдебиеттерге тақырыптық шолу, жүйелеу, жалпылау, психодиагностикалық және математикалық-статистикалық өңдеу әдістері қолданылды. Өзін-өзі дамыту құзыреттілігі мотивациялық, метатанымдық, реттеушілік, рефлексиялық және аксиологиялық компоненттер бірлігінде қарастырылып, оның құрылымы мен диагностикалық көрсеткіштері нақтыланды. Эмпирикалық зерттеу В.Г. Мараловтың «Тұлғаның өзін-өзі дамыту қабілеттері» әдістемесі негізінде жүзеге асырылды. Претест нәтижелері студенттердің өзін-өзі дамыту деңгейінің жалпы алғанда жоғары болғанымен, рефлексиялық тәжірибені жүйелеу, өзіндік оқу белсенділігі мен метатанымдық дағдыларды жетілдіру қажеттілігін көрсетті (M = 57,07; SD = 9,99). Ұсынылған педагогикалық шарттарды қамтитын қалыптастырушы жұмыстан кейін эксперименттік топ студенттерінің көрсеткіштері айтарлықтай жақсарды (M = 67,35; SD = 4,89), ал барлық қатысушылар өзін-өзі дамыту деңгейінің жоғары санатына өтті. Әсер көлемінің көрсеткіші (Cohen's d = 1,03) педагогикалық ықпалдың жоғары тиімділігін дәлелдеді. Зерттеу нәтижелері жасанды интеллектке негізделген білім беру ортасында студенттердің өзін-өзі дамыту құзыреттілігін қалыптастырудың тиімді педагогикалық шарттары ретінде: адаптивті ЖИ құралдарын мақсатты пайдалану, метатанымдық дағдыларды жүйелі дамыту, өзін-өзі реттеуге негізделген бағалау және дамытушы кері байланыс мәдениетін қалыптастырудың маңыздылығын растады.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/40-64

2026

Выпуск 3

Мақала орта мектеп оқушыларына бағдарламалауды үйретуге арналған интеллектуалды бейімдеп (адаптивті) оқыту жүйелерін (ITS) жобалаудың теориялық және әдістемелік негіздерін зерттеуге арналған. Білім беруді жаһандық деңгейде интеллектуалдандыру және Қазақстан Республикасының жасанды интеллект саласындағы ұлттық бастамаларын іске асыру жағдайында, стандартты оқытуды басқару жүйелерінен (LMS) дербестендірілген бейімделгіш орталарға көшу стратегиялық басымдыққа айналуда. Жұмыстың мақсаты — заманауи білім беру платформаларының архитектураларына салыстырмалы талдау жасау және мектеп оқушыларына Python тілін үйретуде гибридті ITS-модельдерінің артықшылықтарын негіздеу. Зерттеудің әдіснамалық негізін PRISMA хаттамасы бойынша әдебиеттерге жүйелі талдау, сондай-ақ бейімделгіш алгоритмдерді (BKT, AST-талдау, генеративті ЖИ) салыстырмалы-салғастырмалы талдау құрады. Мақалада пәндік аймақ, оқушы, педагогика және интерфейс модельдерін қамтитын ITS-тің төрт компонентті архитектурасы егжей-тегжейлі ашып көрсетілген. Жүйеге есептерді шығару логикасын түсіндіруге және динамикалық скаффолдингті іске асыруға мүмкіндік беретін абстрактілі синтаксистік ағаштарды (AST) талдауға негізделген инновациялық тәсілге ерекше назар аударылған. Талдау нәтижелері отандық платформаларда (BilimLand, Daryn, QazTech) бейімділік контент бойынша сызықтық қозғалыспен шектелген «технологиялық алшақтықтың» бар екенін анықтады. Автор ұлттық оқу стандарттарымен интеграцияланған «түсіндірілмелі ЖИ» (Explainable AI) моделін ұсынады. Жұмыстың практикалық маңыздылығы Қазақстанның жалпы білім беретін мектептерінің 7–9 сыныптарында алгоритмдеуді оқыту кезіндегі семантикалық кедергілерді еңсеруге қабілетті гибридті жүйелерді әзірлеудің перспективалық бағыттарын анықтауда жатыр.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/183-204

2026

Выпуск 3

The aim of this research is to investigate the efficacy of the tech-based application called Read&Write in improving writing proficiency among elementary-level university students. With a sample of 60 students divided into four groups of 15, this study employs a quantitative research methodology to assess the impact of the application on students' writing skills. The main objective is to bridge the existing gap in writing proficiency through the integration of technology into the learning process. Data will be collected through pre- and post-intervention assessments, focusing on various aspects of writing, including grammar accuracy, lexical resource, coherence and cohesion, task achievement. The findings are anticipated to provide valuable insights into the potential of technology in fostering effective writing skills among university students, highlighting the importance of adopting innovative solutions in education. This research seeks not only to contribute to the academic literature but also to provide practical recommendations for educators targeting to improve writing proficiency in their classrooms through the implementation of technological tools.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/102-114

2026

Выпуск 3

A competent person should not only understand the essence of the problem, but also be able to solve it practically, i.e. have a method of solution that is most suitable for specific conditions. The ability to solve problems is important for the formation of geo-environmental competence of students in the process of learning to solve environmental problems. The article considers the importance of STEAM approach for the development of 21st century skills in students and its impact on geo-environmental problem solving in the educational process. The hypothesis of the study suggests that STEAM approach promotes the development of geo-environmental problem solving skills. The methods included a Quasi Experiment with preliminary and final testing, with Problem Bbased Learning (PBL), used in the control group and Project Based Learning (PjBL) with STEAM approach in the experimental group. The results showed a significant improvement in the students of the experimental group. STEAM approach allowed not only to increase the level of knowledge, but also to develop key skills such as critical thinking, creativity and teamwork, as well as significantly increased students' motivation, their activity in problem solving and involvement in group projects. Special emphasis was placed on project activities where students analysed real environmental problems and developed solutions with an interdisciplinary approach. This contributed to a deeper understanding of the subject and practical application of theoretical knowledge. The results of the study demonstrate the high effectiveness of the STEAM approach for teaching geo-environmental disciplines. Despite the limitations associated with a small sample, the proposed approach confirms its relevance to the modern education system and is recommended for implementation in other educational programmes.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/414-424

2026

Выпуск 3

The article examines the impact of implementing experimental design methods in middle school chemistry lessons to enhance student engagement and academic outcomes. The main goal was to develop essential skills such as critical thinking and independence by transitioning from traditional teaching to the design of experimental tasks. Employing a quasi-experimental design, the study involved conducting pre-tests and post-tests to assess the educational benefits of this teaching strategy. Quantitative data were analyzed using SPSS version 29.0.2.0, which revealed significant academic improvements among the participants. A paired samples t-test showed a notable increase in students' test results (t = -6.947, df = 23, p < 0.001), confirming the effectiveness of integrating experimental design into the curriculum. This approach not only enhanced students' interest in chemistry but also improved their practical application of scientific concepts. The results advocate for the integration of experimental design tasks into chemistry education, emphasizing their role in making the subject more engaging and practically relevant. Although limited by the sample size and duration of the study, the positive outcomes suggest potential for broader application. Future research should explore the long-term effects and scalability of this method across various educational settings.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/309-325

2026

Выпуск 3

Бұл мақала дифференциалды оқытудың негізгі факторы ретінде құзыреттілік тәсілін зерттеуге арналған. Тақырыптың өзектілігі білім беру үдерісін оқушылардың жеке ерекшеліктеріне бейімдеу қажеттілігімен байланысты, бұл олардың заманауи қоғамда сұранысқа ие құзыреттерін дамытуға ықпал етеді. Мақалада оқушылардың білімді қолдану, талдау және тапсырмаларды шешу қабілеттерін қалыптастыруға ерекше назар аударылып, олардың оқу дербестігі мен функционалдық сауаттылығын дамыту маңыздылығы көрсетіледі. Зерттеу барысында дифференциалды оқытудың негізі ретінде құзыреттілік тәсілі қарастырылады, ол оқушылардың когнитивтік, мотивациялық және эмоциялық ерекшеліктерін ескеруге мүмкіндік береді. Білім алушылардың оқу құзыреттілігін қалыптастыруда жалпы оқу әрекеттерінің (мақсат қою, жоспарлау, талдау, бақылау, рефлексия, коммуникация) рөлі ерекше атап өтіледі. Зерттеу әдістемесіне педагогикалық жобалау, білім беру бағдарламаларын талдау және дифференциалды тапсырмаларды қолдану арқылы эксперименттік сабақтар өткізу кіреді. Жеке оқу тапсырмаларын әзірлеу, материалды әртүрлі әдістермен ұсыну, топтық жұмыс және жобалық оқыту сияқты табысты педагогикалық тәжірибелердің мысалдары келтірілген. Мақалада құзыреттілік тәсілін енгізудегі қиындықтар, атап айтқанда, мұғалімдердің біліктілігін арттыру қажеттілігі және бейімделген оқу материалдарын әзірлеу мәселелері қарастырылады. Білім беру мекемелерінің қолдауымен пәнаралық ынтымақтастықтың маңыздылығы атап өтіледі. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, дифференциалды оқытуда құзыреттілік тәсілін қолдану негізгі оқу құзыреттіліктерін дамытуға, оқушылардың мотивациясын арттыруға және олардың өз бетінше жұмыс істеуге дайындығын қалыптастыруға ықпал етеді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы – оқу үдерісін оқушылардың дайындық деңгейі мен қызығушылықтарына бейімдеуге мүмкіндік беретін әдістемелік ұсыныстарды әзірлеу арқылы білім берудің тиімділігін арттыру.

https://doi.org/10.48081/BTOUP3.2026/326-343

2026

Выпуск 3