В статье исследуется непрерывное образование как детерминанта формирования метакомпетентности в педагогической деятельности преподавателей физического воспитания. Метакомпетентности концептуализированы как метауровень профессиональной компетенции, интегрирующей рефлексивные, самообучающие и адаптивные механизмы в контексте Lifelong learning. Теоретический анализ опирается на метакомпетентностный подход с учетом специфики физической культуры и спорта в казахстанском образовательном пространстве. Автор раскрывает механизмы формирования метакомпетентности через системы дополнительного профессионального образования, курсы повышения квалификации и самообучение. На основе эмпирических данных (опросы, анализ программ НПО – непрерывное профессиональное образование) выявлены барьеры и стимулы развития метакомпетентности: от недостатка мотивации до интеграции цифровых технологий в физкультурное образование. Предлагается модель непрерывного образования, ориентированная на метакомпетентностный рост, включающая этапы диагностики, планирования и оценки. Модель апробирована в пилотном проекте с участием 25 преподавателей, показав рост метакомпетентности на 25-30% по шкале рефлексии и адаптивности. Результаты исследования подчеркивают, что систематическое непрерывное обучение повышает эффективность педагогической деятельности по физическому воспитанию, способствуя формированию здоровьесберегающей среды в школах. Статья предназначена для педагогов, методистов и специалистов в области профессионального развития учителей.

10.48081/AIMQ5270

2025

Выпуск 4

Статья посвящена вопросам проектирования ИИ-симулятора развития критического мышления будущих учителей информатики. Актуальность исследования определяется возрастающей необходимостью целенаправленного формирования навыков критического мышления у будущих учителей в условиях цифровой трансформации образования и интеграции технологий искусственного интеллекта. В динамично изменяющейся образовательной и социальной среде критическое мышление выступает одной из ключевых метакомпетенций, обеспечивающих профессиональную успешность, способность к инновационной деятельности и эффективную социальную адаптацию. Целью исследования является обоснование и разработка методических и технологических подходов к проектированию ИИ-симулятора развития критического мышления в профессиональной подготовке учителей информатики. Рассмотрены актуальные исследования последних лет, отражающие тенденции и новые подходы к развитию критического мышления в образовательной среде. Обоснованы педагогические возможности применения ИИ-симулятора в системе профессиональной подготовки будущих учителей инорматики. На основе анализа существующих методических подходов и с опорой на современные достижения в области больших языковых моделей (LLM) и многоагентных систем сформулированы методические и технологические основы проектирования ИИ-симулятора. Публикация выполнена в рамках научно-исследовательского проекта ИРН AP26104087 «Развитие критического мышления будущих учителей информатики на основе ИИ инструментов», финансируемого Министерством науки и высшего образования РК.

10.48081/PVMP2951

2025

Выпуск 4

Бұл мақалада жоғары білімді интернационалдандыру жағдайында студенттердің кәсіби құзіреттілігін қалыптастыру процесі қарастырылады. Интернационалдандыру академиялық ұтқырлықты дамытуды, оқытудың халықаралық стандарттарын енгізуді және бәсекеге қабілеттілікті арттыруды көздейтін білім беру жүйелерін жаһандық кеңістікке біріктіру процесі ретінде түсіндіріледі. Кәсіби құзіреттілік студенттердің кәсіби міндеттерді, әсіресе мәдениетаралық ортада тиімді шешуге қабілеттілігін қамтамасыз ететін білім, дағдылар мен жеке қасиеттердің жиынтығы ретінде анықталады. Мәдениетаралық коммуникацияны, коммуникативтік және цифрлық құзіреттілікті дамыту маңызды орын алады, бұл әртүрлі мәдениеттер мен технологиялар жағдайында жұмыс істеуге дайын мамандарды даярлауға ықпал етеді. Студенттердің кәсіби құзіреттілігін қалыптастырудың рөлін зерттеу, әлемдік кеңістікке бағытталуына жағдай жасау, болашақта білім беру бағдарламаларын даму жолдарын анықтауға және мәдениетаралық қарым - қатынасты нығайтуға негіз болады. Жоғары білімді интернационалдандыру халықаралық, мәдениетаралық және жаһандық деңгейде университеттердің негізгі функцияларын біріктіруге бағытталған стратегиялардың бірі болып табылады. Ғылыми зерттеулер мен халықаралық серіктестер ынтымақтастығы және шетелдік университеттермен бірлескен білім беру бағдарламаларын құру саласында әрекеттесуін кеңейтуге жаңа мүмкіндіктер ашады. Cтуденттерді кәсіби даярлауға және осы жағдайларда құзіреттерді қалыптастыруға арналған қазақстандық және шетелдік авторлардың ғылыми әдебиеттеріне ерекше назар аударылды. Студенттерді халықаралық кәсіби қоғамдастыққа сәтті интеграциялау үшін қажетті құзіреттердің негізгі түрлері талданды. Сонымен қатар студенттердің құзіреттерін кешенді дамытуда мәдениетаралық, тұлғаға бағытталған, проблемалық - бағдарланған және әлеуметтік - мәдени сияқты педагогикалық тәсілдерді қолданудың маңыздылығы атап өтілді.

10.48081/NGVX2419

2025

Выпуск 4

Бұл тақырыптың өзектілігі қоғам дамуының қазіргі кезеңінде студенттердің көшбасшылық құзыреттіліктерін дамыту мәселесін қамтиды. Бұл зерттеу техникалық және кәсіптік білім беру студенттерінің көшбасшылық құзыреттіліктерін дамытуды теориялық және эксперименттік негіздеуді қарастырады. Қазіргі білім беру жүйесінде көшбасшылық дағдыларды қалыптастыру студенттердің болашақ кәсіби қызметіндегі жетістіктеріне ықпал ететін маңызды фактор болып табылады. Эксперименттік зерттеу нәтижелері көшбасшылық құзыреттіліктерді дамытуда рөлдік ойындар, тренингтер мен топтық жұмыстардың маңыздылығын дәлелдеді. Алынған нәтижелер студенттердің ұйымдастырушылық, коммуникативтік және стратегиялық ойлау дағдыларын жетілдіруге оң әсер ететінін көрсетті. Бұл зерттеу білім беру үдерісінде көшбасшылық құзыреттілікті қалыптастырудың тиімді әдістерін қолдануға негіз болады. Зерттедің нәтижелері білім беру бағдарламаларына көшбасшылық құзыреттіліктерді дамытуға бағытталған іс-шараларды енгізу қажеттілігін көрсетеді. Мақаланы жазуда логикалық әдістер, атап айтқанда талдау және синтез әдісі маңызды орын алды. Талдау әдісі арқылы теориялық мәліметтер жинақталды, сонымен қатар зерттеу кезеңі басталғанға дейін және зерттеуден кейінгі нәтижелері салыстырғанда – салыстыру әдісі, синтез әдісін қолдана отырып, алынған барлық ақпарат логикалық құрылымдалған жұмысқа айналды. Бұл әдістер зерттеу нәтижелерін және жұмыстың ғылымилығын қалыптастыруда үлкен рөл атқарды.

10.48081/IMDK2541

2025

Выпуск 4

Инклюзивное образование в высших учебных заведениях (ВУЗах) направлено на обеспечение равного доступа к обучению для студентов с ограниченными возможностями здоровья (ОВЗ) и различным культурным опытом. Музыкальные подходы, как универсальный инструмент коммуникации, способствуют преодолению барьеров и созданию мотивирующей образовательной среды. Статья посвящена анализу музыкальных подходов в организации инклюзивных занятий, где музыка выступает средством социальной адаптации и профессионального развития. Цель исследования – выявить, систематизировать и оценить эффективность музыкальных подходов в инклюзивных занятиях, разработав рекомендации для их внедрения. Основные направления включают изучение полимодальных методов, индивидуальных образовательных маршрутов и коллективного музицирования, опирающихся на принципы социального конструктивизма и экспериментального обучения. Научная значимость работы заключается в обобщении опыта казахстанских и международных ВУЗов, что вносит вклад в теорию инклюзивного музыкального образования. Практическая значимость проявляется в повышении качества обучения студентов с ОВЗ, снижении отсева и улучшении их профессиональной подготовки. Методология включает анализ литературы, самоисследование педагогических практик и изучение case studies (тематические исследования) на примере обучающихся НАО «Торайгыров университет» по образовательным программам: «6В02101 – Инструментальное исполнительство», «6В02103 – Вокальное искусство», «6В02104 – Актерское искусство» и Павлодарском педагогическом университете имени Әлкей Марғұлан по образовательной программе «Музыкальное образование». Применялись методы педагогической диагностики, опросов и наблюдений за экспериментальными группами с внедрением адаптированных музыкальных модулей. Результаты показывают, что методы «дробный час», «четыре шага» и коллективное музицирование повышают мотивацию студентов с ОВЗ на 40-50%, снижают отсев до 14% и увеличивают успешное поступление в ВУЗы до 40%. В НАО Торайгыров университет выборка из 25 студентов (7 обучающихся с ОВЗ) показала рост вовлеченности на 35% за счет использования музыкальных подходов в инклюзии. В Павлодарском педагогическом университете имени Әлкей Марғұлан выборка из 15 студентов (6 с ОВЗ) продемонстрировала снижение отсева на 20% благодаря мультикультурным занятиям. Предложены рекомендации для ВУЗов: разработка программ, подготовка преподавателей и партнерства для повышения доступности образования, способствующего инклюзивному обществу и профессиональному росту студентов – музыкантов.

10.48081/EACY3744

2025

Выпуск 4

Статья посвящена проблеме формирования экологической грамотности студентов высших учебных заведений в условиях современных глобальных вызовов устойчивого развития. Объектом исследования является процесс экологического образования в системе высшей школы, а предметом педагогические условия, способствующие развитию у студентов критического мышления, исследовательских умений и готовности к экологически ответственному поведению. На первом этапе исследования проведён анализ традиционных подходов к экологическому обучению, которые в значительной степени ориентированы на передачу знаний, но не обеспечивают целостного формирования ценностных и поведенческих компонентов экологической культуры. На втором этапе была апробирована интегрированная модель TPACK (Technological Pedagogical Content Knowledge), объединяющая предметное содержание, педагогические методы и цифровые технологии. Использование симуляций, интерактивных карт, VR и AR, а также проектных методов обучения продемонстрировало значительное повышение уровня экологической грамотности студентов, включая углубление теоретических знаний, рост исследовательской активности, развитие личной мотивации и ориентации на практическое применение полученных знаний. В результате доказана эффективность TPACK в формировании устойчивых компетенций студентов для решения задач экологии и химической экологии, а также обоснован высокий потенциал её масштабирования в образовательных программах вузов и курсах повышения квалификации преподавателей. Сделан вывод о том, что внедрение данной модели открывает возможности для системного развития экологической культуры студентов и способствует формированию образовательной парадигмы, ориентированной на подготовку будущих специалистов, сочетающих высокий уровень цифровых компетенций и экологическую ответственность.

10.48081/QMKZ7642

2025

Выпуск 4

Бұл мақалада болашақ мектепке дейінгі ұйым педагогтерінің цифрлық орта жағдайында эмоционалдық тұрақтылығын зерттеген ғалымдардың еңбектеріне талдау жасай отырып, эмоционалды тұрақтылық критерийлерін тұжырымдайды. Эмоционалды тұрақтылық педагогтің кәсіби тұрақтылығын қалыптастырудың негізгі бөлігі ретінде қарастырылады, бұл білім беру процесінің басқа қатысушыларының эмоционалды жағдайын және өзіндік эмоционалды күйін бақылауға, түрлі қиын жағдайларда өнімділіктің жоғары деңгейінде кәсіби қызметті жүзеге асыруға, педагогтің стресс факторларының әсерінен кейін де жайлы эмоционалды күйді сақтау қабілетін реттеуге көмектеседі. Мектепке дейінгі білім беру мекемесінде білім беру процесін ұйымдастыруда ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану қазіргі мектепке дейінгі білім берудің өзекті мәселесі болып табылады. Сондықтан да әрбір педагогтің цифрлық құралдарды таңдай алуы және пайдалана білуі маңызды. Бұл өз кезегінде педагогтің стресс факторларын жоғарылататыны анықталған. Мақалада болашақ мектепке дейінгі ұйым педагогтеріне жүргізілген авторлық сауалнаманың нәтижелері берілген. Саулнама нәтижесі бойынша цифрлық орта жағдайында эмоционалды тұрақтылықты дамытудың жолдары мен әдістері ұсынылып, оларға сипаттама берілген. Бұл ұсыныстар болашақ педагогтерге эмоционалды тұрақтылықты дамытуға ғана емес, сонымен қатар балалар үшін үйлесімді және өнімді білім беру ортасын құруға көмектеседі.

10.48081/CPNT6834

2025

Выпуск 4

Research on this topic is relevant due to the increasing need for practical skills that enhance the competitiveness of graduates, the development of technology and the need to solve real problems. The purpose of the work is to evaluate the effectiveness of a practice-oriented approach to teaching Python programming in universities in order to optimize curricula and increase students' readiness to meet the requirements of modern industry. Among the applied methods, analytical, experimental, comparative, modeling, classification, statistical and others can be distinguished. The study noted a significant improvement in academic performance, an increase in interest in the subject and the development of practical skills, which confirms the importance of a practice-oriented approach in university education. The results of the work indicate a significant improvement in the quality of education, high student satisfaction, increased interest in the subject and increased practical skills, which together emphasizes the success and effectiveness of this educational approach. The work focuses not only on improving the educational process, but also on its positive impact on students' readiness for a career in the field of programming. The results of the study also emphasize the importance of courses based on practical training in Python programming for the formation of both technical skills and the ability to creatively solve problems. Improving student academic performance and satisfaction confirms the effectiveness and prospects of this approach. Thus, the study provides an in-depth analysis of practical benefits and successful outcomes, supporting the implementation of practice-oriented learning in curricula. The practical value of the work lies in the development and implementation of an effective educational approach based on practical training in Python programming, which provides students with real software development skills, increases their competitiveness in the labor market and contributes to successful adaptation in the information technology industry.

10.48081/TVPC7121

2025

Выпуск 4

Training of qualified engineers is an important direction for any country today. The place the state occupies in the world community according to the research results is determined, first, by the intellectual potential, and high level of competencies of specialists who have received engineering education. The importance of achieving conformity of the content and quality of engineering professional education to the ever-increasing requirements of the modern economy is an urgent issue. This can be achieved by developing quality educational programs that consider the peculiarities of different sectors of the economy and the needs of regions for highly qualified personnel. In conditions of acute shortage of qualified engineering and technical personnel in the field of construction, operation, and modernization of engineering systems, a high percentage of deterioration of housing stock and engineering systems of its provision, the search for ways to solve this problem is relevant for future bachelors in the direction of training “Civil Engineering”. This article presents a model of the formation of professional competencies in the study of disciplines in the specialty “Civil Engineering”. The model includes theoretical and practical components that are aimed at developing key skills necessary for effective work in the construction industry. Special attention is paid to integrating knowledge and skills through learning methods.

10.48081/YBXE7574

2025

Выпуск 4

The article discusses the application of STEM (science, technology, engineering, and mathematics) methods to study the thermal effect of chemical reactions (exo- and endothermic) in the 8th grade. The relevance of the study is due to the low level of knowledge of students in this area and the growing need for STEM specialists. The article analyzes existing studies and publications confirming the effectiveness of the STEM approach in the educational process. The materials and methods used to integrate STEM technologies into chemistry teaching are described, including modern textbooks, electronic resources, and laboratory tools. The results of the study show that the use of STEM methods contributes to increasing students' interest in the subject, improving their academic results, and developing critical thinking skills. This work emphasizes the importance of innovative approaches in chemistry education and suggests effective ways to further develop students' STEM literacy, understanding, and practical application of knowledge in real-world scenarios.

10.48081/FEPC9412

2025

Выпуск 4